Yüzde hesaplama: dört temel formül ve sık yapılan hatalar

30 Eylül 2026 · 2 dk okuma

Yüzde hesabı günlük hayatta sürekli karşımıza çıkar: indirim, zam, faiz, not ortalaması. Dört formülü bilmek ve bir iki tuzağı tanımak çoğu hesabı çözer.

1. Bir sayının yüzdesi

Sayıyı yüzde ile çarpıp 100'e bölersin.

Sonuç = sayı × yüzde / 100
250 sayısının %18'i = 250 × 18 / 100 = 45

2. Bir sayı diğerinin yüzde kaçı?

Parçayı bütüne bölüp 100 ile çarparsın.

Yüzde = parça / bütün × 100
45, 180'in yüzde kaçı? 45 / 180 × 100 = %25

3. Yüzde artış ve azalış

Yeni değer ile eski değer arasındaki farkı eski değere bölersin. Sonuç pozitifse artış, negatifse azalıştır.

Değişim = (yeni − eski) / eski × 100
80'den 100'e: (100 − 80) / 80 × 100 = %25 artış
100'den 80'e: (80 − 100) / 100 × 100 = %20 azalış

4. Yüzde ekle ya da çıkar

Bir sayıya yüzde eklemek için (1 + yüzde/100) ile çarp, çıkarmak için (1 − yüzde/100) ile çarp.

500'e %15 ekle : 500 × 1,15 = 575
500'den %15 çıkar: 500 × 0,85 = 425

Tuzak 1: artış ve azalış birbirini götürmez

100 TL'yi %20 artırırsan 120 TL olur. Bunu %20 azaltırsan 96 TL çıkar, 100 TL'ye dönmezsin. Çünkü ikinci yüzde artık 120 üzerinden hesaplanır. 120'den 100'e dönmek için %16,67 azaltmak gerekir.

Tuzak 2: indirimli fiyattan eski fiyata dönmek

%20 indirimli fiyat 80 TL ise eski fiyat 80 × 1,20 = 96 değil, 80 / 0,80 = 100 TL'dir. İndirimli fiyat, eski fiyatın %80'idir, bu yüzden 0,80'e bölmen gerekir.

Tuzak 3: yüzde ile yüzde puanı farkı

Faiz oranı %10'dan %12'ye çıkarsa bu "2 yüzde puanı" artıştır, ama oranın kendisi %20 artmıştır (2 / 10). Haberlerde ve sözleşmelerde bu ikisi karıştırılır.

Hızlı hesaplama

Bu dört hesabı tek sayfada, yazdıkça güncellenen sonuçlarla yapmak için yüzde hesaplama aracını kullanabilirsin. Virgül ya da nokta ile ondalık yazabilirsin, rakamların tarayıcından çıkmaz.